Muzen van Morgen 2026: Dit is Michelle Piergoelam

Wat begon als een zoektocht naar haar Surinaams-Hindoestaanse afkomst, groeide uit tot een diepgaand onderzoek naar natuur, geschiedenis en culturele tradities. Fotograaf Michelle Piergoelam (1997) reist daarvoor terug naar het land van haar ouders en ontdekt steeds meer over haar eigen geschiedenis. 

Fotograaf Michelle Piergoelam (1997) moest er voor naar Servië om erachter te komen dat ze zelf heel weinig wist over haar Surinaams-Hindoestaanse roots. Tijdens die studiereis - ze zat op dat moment in het derde jaar van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag - werkte ze aan een project over een Servisch sprookje met culturele tradities. ‘Terwijl ik daarmee bezig was, realiseerde ik me dat ik van huis uit weinig heb meegekregen over de Surinaamse cultuur. Dat komt omdat mijn ouders op jonge leeftijd van Suriname naar Nederland zijn gekomen. Zij waren één en zes jaar.

Te jong om zich iets te kunnen herinneren en in Nederland werd er niet meer over Suriname gesproken. Dus mijn ouders kónden ook niks overdragen.’ Terug in Nederland nam ze zich voor om meer te weten te komen over het geboorteland van haar ouders. Het werd een intensief onderzoek waarin ze ook haar voorliefde voor mythen en sprookjes kwijt kon. Het resultaat was The Untangled Tales, een doorlopende serie over mondelinge overleveringen en tradities ten tijde van de slavernij en generaties daarna. En voor het dit jaar verschenen boek Fourteen leaves and a cup of water ging ze, voor het eerst van haar leven, naar Suriname.

Eerbetoon aan tradities

Piergoelam is de vierde kunstenaar die dit jaar werd geselecteerd voor Muze van Morgen, het talententraject van AVROTROS om jonge, talentvolle kunstenaars aan het begin van hun carrière een jaar lang te steunen en te begeleiden. Uit het juryrapport: ‘Haar werk is kwalitatief zeer sterk en vertelt direct een mooi verhaal. Hierin vallen identiteit en werk samen tot een overtuigende, nieuwsgierig makende boodschap. Door dit consistente onderzoek ontstaat verdieping wat zorgt voor een mysterieuze laag in haar werk, met een intieme relatie tot het onderwerp en een eerbetoon aan culturele tradities.’

Piergoelam maakte de cover van deze laatste Muze van 2026. Het is een foto van een kleurrijke doek in de weelderige natuur van Suriname. ‘Het doek symboliseert de Surinaamse cultuur. Het is een pangi, een doek die verbonden is met traditie, identiteit en het dagelijks leven. Het wordt omlijst door de natuur, een terugkerend en belangrijk thema in mijn werk.’ Met dit beeld wil ze laten zien hoe natuur, cultuur, geschiedenis en identiteit onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. 

Haar fascinatie voor de natuur is ontstaan vanuit haar onderzoek naar de geschiedenis en culturele kennis van Suriname. ‘Ik ontdekte hoe sterk natuur verweven is met het dagelijks leven, maar ook met kennis, herinneringen en verhalen die van generatie op generatie worden doorgegeven. Planten zijn bijvoorbeeld niet alleen onderdeel van het landschap, maar dragen ook kennis over geneeskracht, gebruik en overleving in zich. De natuur is daardoor voor mij een soort archief geworden: een plek waarin verhalen en kennis bewaard zijn gebleven, ook wanneer andere bronnen ontbreken.’

Piergoelam vertelt haar verhaal in de kleurrijke kantoorruimte van stichting Tailors and Wearers. Die heeft als doel om de Afro-Surinaamse klederdracht in ere te houden en de kennis daarover te verspreiden. Piergoelam fotografeert alle uitingen van de stichting.

Fascinerend dagboek

Tijdens haar onderzoek naar haar Surinaamse geschiedenis stuitte ze op het dagboek van Daniel Rolander, een jonge Zweedse bioloog die aan het einde van de achttiende eeuw naar Suriname reisde voor een expeditie. ‘Ik vond het een fascinerend dagboek. Hij schreef over planten en hoe de kennis daarover slaaf gemaakte Afrikanen heeft geholpen om te overleven in de bossen. Hoe een simpele plant, die voor ons misschien niet bijzonder lijkt, gebruikt kan worden om van te drinken, eten of voor medicinale doeleinden. Ook hoe planten worden gebruikt bij rituelen. Ik realiseerde me dat mensen in Suriname veel meer samenleven mét de natuur en gebruikmaken van de natuur dan mensen hier in Nederland. Nog steeds.’

Rolanders dagboek gaf daarnaast een ontluisterend beeld van het koloniale verleden. Hij schreef als een van de weinigen over zijn afkeer van het gewelddadige en wrede gedrag van plantagehouders. Na het lezen van zijn dagboek wist Piergoelam het zeker: ze móest naar Suriname. Eerst gooide Covid roet in het eten, maar in 2024 kon ze er - eindelijk - naartoe. ‘Mijn vader zei direct: wij gaan mee.’ Met een lach: ‘Niet alleen omdat hij zelf heel graag naar Suriname wilde, maar ook omdat hij mij niet alleen wilde laten gaan.’ Vooral haar ouders hadden meteen toen ze het vliegtuig uitstapten een gevoel van thuiskomen. ‘Volgend jaar gaan we weer’, was het eerste wat haar vader zei. 

Planten met een verhaal

In Suriname ging Piergoelam op pad met een lokale gids en een sjamaan. Samen trokken ze het tropische oerwoud in, op zoek naar bijzondere planten die ze wilde fotograferen. Uit het dagboek van Rolander had ze er zo’n veertig geselecteerd. Veelal planten met een verhaal.

Zo is daar de kibri wiri. ‘Die was heel moeilijk te vinden. Ik ben blij dat dat uiteindelijk toch gelukt is. Hij heeft als bijnaam olifantenschoen. Hij ziet er ook glimmend uit, als een poot van een olifant. Maar in Suriname zijn er geen olifanten. Dat was een directe link met de kennis die door tot slaaf gemaakte mensen vanuit Afrika naar Suriname is meegenomen om te kunnen overleven. Deze plant werd vooral gebruikt bij rituelen.’

Of neem de goma wiri. De jonge bladeren en steeltjes van de plant - waarvan ook stekjes staan in de kantoorruimte van Piergoelam - worden als groente gegeten, de zwarte bessen daarentegen zijn zeer giftig.

Hoewel ze nog lang niet is uitgekeken op Suriname, richt ze haar blik nu oostwaarts. De grootouders van zowel haar moeder als haar vader kwamen alle vier uit India. Een route die veel mensen na de afschaffing van de slavernij hebben afgelegd. Het werk dat eerder door tot slaaf gemaakten werd gedaan op de koffie- en suikerplantages, moest immers nog steeds worden gedaan. Vaak onder dezelfde erbarmelijke omstandigheden. In die tijd zijn er veel goedkope arbeidskrachten uit India en Indonesië gehaald.

Piergoelam heeft ontdekt met welke boten haar voorouders de overzeese tocht hebben gemaakt en op welke plantages ze hebben gewerkt. ‘Ik heb die documenten in het Nationaal Archief gevonden. Het is heel interessant. Ik weet nog niet waartoe het zal leiden, maar nu al is het een heel leerzaam proces.’

Het werk van Michelle en de andere Muzen van Morgen is van 15 november 2026 t/m 11 april te bewonderen in Museum Jan Cunen in Oss. 

Wil je een print van haar prachtige foto's in huis? Kom dan langs bij de stand van MUZE op Affordable Art Fair van 25 t/m 29 November in de Kromhouthal in Amsterdam.