Luistergids bij Mendelssohns ouverture 'Die Hebriden'
Hoor je dat? De ruwe zee, de woeste leegte en de eenzame schoonheid van de natuur? Het schijnt dat Felix Mendellsohn zijn inspiratie voor de ouverture Die Hebriden opdeed tijdens een reis naar Schotland. In deze luistergids lees je alles wat je moet weten over dit prachtige stuk.
Mendelssohn - Die Hebriden
Fingal's Cave
In 1830 legde Felix Mendelssohn (1809-1847) de laatste hand aan zijn schets voor de ouverture die hij later Die Hebriden zou noemen, maar toen de naam Die einsame Insel (Het eenzame eiland) kreeg. In het jaar 1829 reisde Mendelssohn met zijn vriend Karl Klingemann naar Engeland en Schotland. Hij bezocht de Hebrideneilanden en was onder de indurk, met name het eiland Staffa, toen nog onbewoond. Staffa staat bekend om zijn papegaaiduikers en zijn adembenemende grot, met enorme akoestiek. Fingal's Cave maakte een diepe indruk op Mendelssohn. Hij schreef later aan zijn zus Fanny een ansichtkaart, waar hij ook het openingsthema van de ouverture bijvoegde, het volgende: 'Om je te laten begrijpen hoe hevig de Hebdriden mij aangrepen, stuur ik je dat wat daar in mijn hoofd opkwam.'
Felix Mendelssohn
Zit er een verhaal in de muziek?
De ouverture Die Hebriden vertelt geen specifiek verhaal, maar valt wel in de categorie "programmamuziek". Dat is een vorm van muziek die een verhaal vertelt of iets uitbeeldt dat op literatuur, geschiedenis of natuur betrekking heeft. Het is muziek waarin zich een 'programma' of 'vertelling' ontvouwt. Mendelssohn wilde een scène neerzetten; hij probeerde om de deining en het gevoel van de Atlantische Oceaan vast te leggen, en het geluid van golven die tegen rotsen beuken.
Van begin tot eind, wat gebeurt er in de ouverture?
Er zijn twee hoofdthema's in deze ouverture, het eerste - aanvankelijk gespeeld door de altviolen, cello's en fagotten - is het thema dat Mendelssohn naar zijn zus Fanny stuurde. Donker en majestueus roept het de grootsheid van de grot op. Het tweede thema is meer lyrisch en verklankt het rollen van de golven. Het stuk bouwt - met steeds turbulentere passages - op naar een enorme climax. Ten slotte gaat de storm liggen en eindigt de muziek met een gevoel van rust.
Extra: grappige anekdote
Mendelssohn was blijkbaar erg zeeziek tijdens zijn reis naar Fingal's Cave. Zijn vriend Klingemann schreef dat hij 'als kunstenaar beter overweg kon met de zee dan als mens met een maag'.